Teveel snacken en snoepen is niet gezond, dat weet deze lezer ook. Daarom heeft ze haar voedingspatroon al enkele jaren aangepast. Ze snoept zelden en eet ook geen vlees meer. Maar als kind en in haar studententijd at ze behoorlijk ongezond, stelt ze: regelmatig vette snacks op het station of zoete chocoladerepen.

Nu is ze een dertiger, en maakt ze zich zorgen. Heeft haar eetgedrag uit het verleden haar lichaam misschien al onherstelbaar beschadigd, en krijgt ze daar op latere leeftijd last van? Kunnen haar aderen vervet zijn? En kan ze nu nog iets doen om problemen te voorkomen?

Hoogleraar Ellen Blaak van de vakgroep humane biologie van de Universiteit van Maastricht heeft goed nieuws. ,,In het algemeen nemen de risico’s duidelijk af op het moment dat de leefstijl verandert. Als iemand een gezond leefpatroon heeft en voldoende beweegt, is de schade voor een groot deel omkeerbaar. Ze moet dit gezonde gedrag natuurlijk wel voor een langere periode volhouden.”

,,Ik kan wel dingen in het lichaam bedenken die ontregeld zijn door eenzijdige voeding”, zegt Roel Vonk, hoogleraar medische voedingsleer aan de Rijksuniversiteit Groningen. Vervette aderen, waarvoor de lezer bang is, zijn inderdaad een van die ‘ontregelingen’. ,,Op vetcellen in de aderen kunnen gezwellen ontstaan, plaques”, zegt Vonk. ,,Die verdwijnen niet een-twee-drie, maar alles in het lichaam vernieuwt, dus ook die plaques kunnen worden opgeruimd.”

Een andere ontregeling vindt plaats in het vetweefsel, dat ontstoken kan raken door een eenzijdig eetpatroon. Dat kan zorgen voor een teveel aan ‘ontstekingsfactoren’ in het lichaam, met als gevolg dat ‘ergens in het lichaam iets doorbrandt’, zegt Vonk. Volgens recente inzichten is dat een onderliggende oorzaak van bijvoorbeeld diabetes of hart- en vaatziekten, stelt hij.

De ontsteking ontstaat door het eten van teveel ongezonde vetten en suikers, en te weinig groente en fruit. ,,In groente en fruit zitten bioactieve stoffen die de ontsteking tegengaan. Eet dus niet alleen patat, maar eet er groente bij”, adviseert Vonk.

Hoe lang het duurt voor het lichaam zich hersteld heeft van een oud ongezond leefpatroon, dat durft Vonk niet te zeggen. ,,Mijn eerste reactie is: als dertiger zou ik me er niet al te druk om maken. Het lichaam is dan nog redelijk flexibel, het kan zich herstellen. Dat neemt af naarmate we ouder worden.”

Jasper de Vries van het Voedingscentrum vraagt of de lezer ook overgewicht heeft gehad. ,,We weten meer over de gevolgen van overgewicht op jonge leeftijd dan over ongezonde eetgewoonten”, mailt hij. ,,We weten dat overgewicht gedurende de kinderjaren het risico op ziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten en leverziekten verhoogt.” De risico’s worden groter naarmate iemand langer overgewicht heeft.

Er is onderzoek gedaan naar mensen die tijdens hun jeugd overgewicht hadden, maar vanaf het begin van hun volwassenheid een gezond gewicht, meldt De Vries. Dat laat zien dat de risico’s voor bepaalde ziekten toch hoger blijven in vergelijking met kinderen die hun hele leven een gezond gewicht hebben gehad. Dan gaat het om schade aan bloedvaten en de kans op diabetes type 2.

Voorkomen is beter dan genezen, zegt De Vries daarom. Maar de schade kan wel beperkt worden door een gezond gewicht te krijgen en gezonder te eten. ,,Daar is het nooit te laat voor.”

(Bron: Trouw)